Dalgıç Pompa Hava Yaparsa Ne Olur? Kavitasyon ve Susuz Çalışma Çözümleri

 Dalgıç pompalar, yapıları gereği tamamen suyun altında çalışmak üzere tasarlanmış hidrolik makinelerdir. Bu pompaların en büyük düşmanlarından biri, sistemin içine hava girmesi veya kuyudaki suyun tükenerek pompanın kuru (susuz) çalışmasıdır.

Sektörde sıklıkla göz ardı edilen "hava yapma" ve "kavitasyon" süreçleri, erken müdahale edilmediğinde binlerce liralık motor ve kademe hasarlarına yol açar. Bu rehberde, bu sorunların nedenlerini ve kesin çözüm yollarını inceliyoruz.

1. Dalgıç Pompa Neden Hava Yapar?

Bir dalgıç pompanın hava yapmasının arkasında genellikle kuyu içi mekanik değişimler veya hatalı montaj yatar:

• Dinamik Su Seviyesinin Düşmesi: Kuyu debisinin yetersiz kalması sonucu su seviyesi pompanın emiş süzgecinin altına inerse, pompa suyla birlikte hava emmeye başlar.
• Bağlantı Elemanlarındaki Sızdırmazlık Kayıpları: Kuyu borularındaki çatlaklar veya gevşeyen rekorlar, sisteme hava sızmasına neden olur.
• İlk Kurulum Hataları: Pompa kuyuya ilk indirildiğinde, basma borusunun içindeki havanın doğru şekilde tahliye edilememesi emişi kilitleyebilir.

2. Kavitasyon Nedir ve Pompaya Nasıl Zarar Verir?

Kavitasyon, pompa çarkının arkasında oluşan lokal alçak basınç nedeniyle suyun anlık olarak buharlaşması ve koruyucu hava kabarcıkları oluşturmasıdır. Bu kabarcıklar yüksek basınç bölgesine geçtiklerinde büyük bir hızla patlarlar.

• Mekanik Aşınma: Kabarcıkların patlaması sırasında oluşan mikro jet akımları, döküm veya paslanmaz çelik çarkların (fanların) yüzeyini adeta bir matkap gibi oyar.
• Performans Kaybı: Hava, sudan daha az yoğun olduğu için pompa tazyik üretemez, debi bıçak gibi kesilir.
• Rulman ve Salmastra Hasarı: Hava emişi sırasında oluşan şiddetli titreşim (vibrasyon), motor milini eğebilir, rulmanları ve sızdırmazlık elemanlarını (mekanik salmastra) parçalar.

3. Susuz Çalışmayı Önleyen Teknik Çözümler

Örnek bağlantı şeması

Pompanın susuz kalarak yanmasını önlemek için panoya ve kuyuya entegre edilmesi gereken sistemler şunlardır:

Koruma Yöntemi	Çalışma Prensibi	Kullanım Alanı
Sıvı Seviye Rölesi & Elektrot	Kuyu içine sarkıtılan alt ve üst elektrotlar sayesinde su bitince pompayı stop eder.	En kesin ve profesyonel kuyu koruma yöntemidir.
Elektrikli Flatör (Şamandıra)	Su seviyesiyle birlikte yön değiştiren cıvalı/bilyeli şamandıradır.	Geniş kuyular ve drenaj depoları için idealdir.
Akıllı Pompa Kontrol Panoları	Kuyuda elektrot olmasa bile, pompanın çektiği akımı () izleyerek susuz çalışmayı (yüksüz akımı) yakalar ve sistemi durdurur.	Derin ve elektrot çekilmesi zor kuyularda tercih edilir.

4. Sahada Hava Yapan Pompayı Kurtarma Adımları

1.Sistemin Enerjisini Kesin:Güvenlik ve Stop.

Pompa hava emdiğinde ve sesli/titreşimli çalışmaya başladığında panodan şalteri hemen indirin. Kuru çalışan motorun soğuması için en az 30 dakika bekleyin.

2.Kuyu Su Seviyesini Ölçün:Seviye Kontrolü.

Bir su seviye ölçer (klavuz) vasıtasıyla kuyunun statik ve dinamik seviyesini ölçerek pompanın suyun altında kalıp kalmadığını teyit edin.

3.Pompayı Daha Derine İndirin:Montaj Ayarı.

Eğer kuyunun alt kısımlarında yeterli alan ve su varsa, pompayı 6 ila 12 metre daha derin bir noktaya indirerek emiş süzgecinin hava almasını engelleyin.

4.Çekvalf ve Boru Kontrolü Yapın:Hava Tahliyesi.

Tesisatta sıkışan havayı atmak için kuyu ağzındaki vanayı gevşetin. Gerekirse pompanın üzerindeki çekvalfin sıkışıp sıkışmadığını kontrol edin.